“Anne Millet”e Dönüş
Ramazan aylarında bazı iftar vakitleri aklıma Yahya Kemal’in bu güzel vakitteki bekleyişi anlattığı “Atik Valde’den İnen Sokakta” başlıklı şiiri gelir. Şiirin ilk kısmını hatırlayacak olursak:
.
İftardan önce gittim Atik-Valde semtine,
Kaç def’a geçtiğim bu sokaklar, bugün yine,,
Sessizdiler. Fakat Ramazan mâneviyyeti
Bir tatlı intizâra çevirmiş sükûneti;
Semtin oruçlu halkı, süzülmüş benizliler,
Sessizce çarşıdan dönüyorlar birer birer;
Bakkalda bekleşen fıkarâ kızcağızları
Az çok yakından sezdiriyor top ve iftarı.
Meydanda kimse kalmadı artık bütün bütün;
Bir top gürültüsüyle bu sâhilde bitti gün.
Top gürleyip oruç bozulan lâhzadan beri,
Bir nurlu neş’e kapladı kerpiçten evleri.
Yârab nasıl ferahlı bu âlem, nasıl temiz!
***
Büyük şâirimiz etraftaki bu maneviyatlı manzarayı anlattıktan sonra kendine bakar. Yıllarca Avrupa’da kültürümüzden uzak yaşamıştır. Bu onu âşinâsı olduğu kültürün güzelliklerinden de uzaklaştırmıştır. Yahyâ Kemal o gün oruçsuz olmanın hicrânını derinlemesine duyar ve şiiri bir tevbe ve iç muhasebe mahiyeti taşıyan şu harika mısralarla tamamlar:
Tenhâ sokakta kaldım oruçsuz ve neş’esiz.,
Yurdun bu iftarından uzak kalmanın gamı
Hadsiz yaşattı rûhuma bir gurbet akşamı.
Bir tek düşünce oldu tesellî bu derdime; ,
Az çok ferahladım ve dedim kendi kendime:
‘Onlardan ayrılış bana her an üzüntüdür;
Madem ki böyle duygularım kaldı, çok şükür.’
***
Büyük şairimizin Frenk hayatından ‘anne millete’ dönüşünü anlattığı en güzel yazısı “Ezansız Semtler”, Aziz İstanbul isimli eserinde yer almaktadır. Bu enfes yazıyı herkese tavsiye ediyorum.