Archive for Şubat, 2020

4
Şub

Şair Haşmet’in Nasihati: Dünya Kiri için Özünü Yaralama

   Yazar: Fahri Kaplan    Kategori Edebiyat

18. yüzyılda yaşamış şair Haşmet’ten dünyanın kiri ile gönlü yaralamamaya dair güzel bir beyit:

Dâğ dâğ etme özün çirk-âb-ı dünyâ celbine

Cismini sûrâh sûrâh eyleme sünger gibi

(Haşmet)

(Özünü dünyanın kirli suyunu kendine çekmek için yara bere içinde bırakma. Cismini sünger gibi delik deşik eyleme.)

Cân verme gam-ı aşka ki aşk âfet-i cândur
Aşk âfet-i cân olduğı meşhûr-ı cihândur

Sûd isteme sevdâ-yı gam-ı aşkda hergiz
Kim hâsıl-ı sevdâ-yı gam-ı aşk ziyandur

Her ebru-yı ham katlüne bir hancer-i hûn-rîz
Her zülf-i siyeh kasduna bir ef‘î yılandur

Yahşi görinür sûreti meh-veşlerün ammâ
Yahşi nazar etdükde ser-encâmı yamandur

Aşk içre azâb olduğın andan bilürem kim
Her kimse ki âşıkdur işi âh u figândur

Yâd etme kara gözlülerün merdüm-i çeşmin
Merdüm deyüp aldanma ki içdükleri kandur

Ger derse Fuzûlî ki güzellerde vefâ var
Aldanma ki şâir sözi elbette yalandur

(Fuzûlî, “Leylâ vü Mecnûn”dan. Annesi Mecnûn’a aşka gönül vermemesini öğütledikten sonra bu şiiri zikreder.)
———-

Günümüz Türkçesiyle:

Can verme aşk derdine, aşk canın afetidir
Aşkın can afeti olduğu dünyaca meşhurdur

Aşk gamındaki sevdadan asla fayda umma
Ki aşk gamının sevdasının kazancı ziyandır

Her büklümlü kaş seni katletmek için kan dökücü bir hançer,
Her siyah saç seni katletmeye bir engerek yılandır

Aya benzeyen güzellerin sureti güzel görünür ama
Güzelce bakılırsa akıbeti yamandır

Aşkın içinde azap olduğunu ondan bilirim ki
Her kim aşıksa işi ah ve figandır

Kara gözlülerin göz bebeklerini yâd etme
Bebek deyip aldanma ki içtikleri kandır

Eğer Fuzûlî: “Güzellerde vefa var” derse
Aldanma ki şair sözü elbette yalandır

_______

Şiir metninin alındığı kaynak: Fuzûlî, Leyla ve Mecnun, Kültür Bakanlığı e-kitap, Hazırlayan: Muhammet Nur Doğan

Günümüz Türkçesiyle anlamı: Fahri Kaplan

1
Şub

Boş bulundu câm-ı mey (Şeyh Gâlib)

   Yazar: Fahri Kaplan    Kategori Edebiyat

Boş bulundu câm-ı mey oldu tanîn-endâz-ı aşk
Yoksa çıkmaz rind-i pür-irfândan âvâz-ı aşk

(Şeyh Gâlib)

“Şarap kadehi boş bulundu ve “aşk” diye çınlar oldu. Yoksa irfanla dolu rindden “aşk” sesi çıkmaz.”

İrfan ile dolu olan rind; kâl (söz) ehli değil, hâl ehlidir. Yani hâli aşkla doludur, söze ne hacet! Eğer “aşk” diye söylemişse, o an boş bulunmuştur. Tıpkı dolu iken hiç ses çıkarmayan kadehin boş bulunduğunda hafif bir temasta çınlaması gibi.